(۱) اجزای سازنده دوچرخه

فریم دوچرخه

تنه دوچرخه اصلی ترين قسمت دوچرخه و مهمترين ملاك در تعيين كيفيت و كارايي آن است .فریم ها از جهات مختلف قابل تقسيم بندي هستند ، از جمله وزن ،مقاومت و عكس العمل در مقابل انواع نيروها ،اندازه ،كاربرد خاصی كه براي آن طراحی شده اند ،جنس آلياژ به كار رفته در آنها ،رنگ و هزينه ساخت .

فریم دوچرخه از 5 نوع آلیاژ ساخته می شوند :

  1. تنه تیتانیوم
  2. فریم آلومینیوم
  3. تنه کربن
  4. فریم کرومولی
  5. تنه آهنی

دوشاخه جلو یا کمک فنر

دو شاخ جلو شامل دو قسمت اصلی است :

  1. قسمت اول كه به شكل دوشاخه است و از دو طرف محور چرخ جلو را مي گيرد
  2. و قسمت دوم كه به وسط اين دوشاخه متصل مي شود و داخل پيشاني تنه قرار مي گيرد .

به علت فشار زيادي كه بر دو شاخه جلو وارد مي شود و نقش مهمي كه در تعادل دوچرخه ايفاءمي كند ، در ساخت آن دقت زيادي مي شود . سوراخها و زوائدي نيز ممكن است روي دو شاخه جلو باشد، كه براي نصب ترمز جلو ،باربند ،كيلومتر شمار ،شبرنگ ،دينام و چراغ از آنها استفاده مي شود .

از انواع سیستمهای کمک فنر می توان به کمک فنر های زیر اشاره کرد:

  1. فنر و الاستومر
  2. کمک فنر – روغن
  3. فنر – هوا

کمک فنر وسط یا عقب

این کمک فنر نیز درست به مانند سیستم کمک فنرهای جلو ساخته می شوند و مناسب دوچرخه های فری راید و دانهیل بوده و در دوچرخه های کراس کانتری با قابلیت قفل شوندگی یا به صورت شوک گیر استفاده می گردد . خاصیت قفل شوندگی یا کم کردن بازی برای حرکت در سربالای و جلوگیری از اتلاف انرژی فرد بسیار مهم است .

كرپی فرمان

كرپی فرمان يا از جوش دادن دو ميله يا به شكل يك پارچه ساخته مي شود . كرپی فرمان دو پيچ دارد كه يكي كرپي را به دو شاخه جلو وصل مي كند و ديگری نگهدارنده ميله فرمان است .

فرمان

 مانند ديگر ماشين هاي مكانيكی ،برای كنترل حركت دوچرخه بكارمی رود . فرمان در دوچرخه هاي كوهستان به شكل صاف يا با انحنای كم است كه به دوچرخه سوار كمك مي كند در حالت راحت تری روی زين بنشيند . عرض فرمان در دوچرخه های كورسی براي كم كردن مقاومت هوا كمتر است و در دوچرخه های كوهستان براي تعادل بهتر در سرعتهای كم ،بيشتر است .

زين و ميله زين

 هر چه استفاده دوچرخه سوار از دوچرخه بيشتر باشد اهميت زين بيشتر مي شود . معمولا افرادي كه به شكل تفريحي ،مثلا هفته اي يكبار حدود يكي دو ساعت ،از دوچرخه استفاده مي كنند متوجه تفاوت زين ها نمي شوند.

ولي براي افرادي كه دوچرخه به عنوان وسيله نقليه يا مسابقه استفاده مي كنند، اين مسئله بسيار مهم است . زين ها با توجه به نوع فعاليت دوچرخه سوار و بدن وي ساخته و انتخاب مي شوند . ميله زين نيز از يك طرف داخل لوله زين محكم مي شود و از طرف ديگر به زين متصل است كه توسط پيچ متصل به تنه ،ارتفاع آن تنظيم مي شود. با پيچ متصل به زين ،عقب و جلو بودن و زاويه زين نسبت به افق و راستاي تنه تنظيم مي شود .

حتما بخوانید:   چگونه مهارت های خود را در دوچرخه سواری کوهستان بالا ببرید؟

توپ تنه

توپ تنه در وسط تنه دوچرخه قرار می گیرد و رکابها یا طبق قامه به دو طرف آن بسته می شوند در مدلهای ابتدای دارای میل توپ تنه با تعدادی ساچمه به دورش و کاسه بود و نیاز به مراقبت و سرویس مداوم داشت و ممکن بود با فشارهای زیاد هنگام رکاب زدن کاسه و ساچمه ها به هم بریزند ، تا اینکه توپ تنه سلیندری یا کارتریجی به بازار عرضه شد و به تدریج مدلهای بلبرینگی هم تولید و عرضه شدند .

طبق ها (سينی ها )

در دوچرخه های کوهستان شامل سه طبق کوچک و متوسط و بزرگ می شود . هنگام دوچرخه سواری هر چه طبق مورد استفاده بزرگتر باشد ،سرعت بيشتر و دور پا كمتر می شود . طبق ها می توانند به شكل دايره يا منحني های ديگری باشند كه انتقال بهينه نيرو به زنجير را ممكن كنند .

معمولا برای آسان شدن تعويض طبق ها ،شكل بعضی دندانه ها با بقيه متفاوت است و به نظر شکسته یا کوتاهتر هستند. همچنین تعدادی پرچ و پین در داخل طبقها قرار داده شده که یک قسمت روی سر پرچ به صورت دندانه بوده و در هنگام تعویض زنجیر کمک می کند تا زنجیر بهتر تعویض گردد.

قامه ها

قامه چپ به ميل توپ تنه متصل است و قامه راست علاوه بر ميل توپ تنه ،به نگهدارنده طبقها (كه به شكل سه پره يا پنچ پره است ) متصل است . هر چه طول قامه كوتاهتر باشد دوچرخه سوار مي تواند دور پاي بالاتري داشته باشد ؛در عوض بايد نيروي بيشتري به پنجه ركابها وارد كند .

پنجه ركابها

 پدال ها داراي يك محور اصلي هستند كه حول آن مي گردند . در دو طرف پنجه ركابها دو سري ساچمه خور وجود دارد كه باعث چرخش آسان ركاب دور محور مي شوند و روي هر محور پنجه ركاب يك پيچ وجود دارد تا داخل قامه محكم شود .

پيچ پنجه ركاب راست ، راست گرد است و پيچ پنجه ركاب چپ،چپ گرد ؛يعني برعكس پيچهاي معمولي سفت مي شود و براي اينكه تعمير كاران و مونتاژكاران به اساني پنجه ركابهاي چپ و راست را از هم تشخيص دهند ،روي پنجه ركاب راست حرف R (Right) و روي پنجه ركاب چپ حرف L (letf ) نوشته شده است.

زنجير

زنجير نقش مهمي در اتلاف يا صرفه جويي در انرژي دوچرخه سوار به عهده دارد . روان بودن زنجير به جهت كاهش اتلاف انرژي و مقاوم بودن آن در برابر نيروهاي كششي از مشخصه هاي زنجير است .

حتما بخوانید:   محاسبه ارتفاع زین دوچرخه

خودروها

 براي ايجاد مزيت مكانيكهاي متفاوت در شيب يا كفي ،در دوچرخه هاي كورسي بين پنج تا هفت عدد و در دوچرخه هاي كوهستان بين شش تا هشت عدد خودرو در نظر گرفته مي شود .

صفحات خودرو در يك جهت از كوچك به بزرگ (از بيرون به سمت توپي چرخ ) روي استوانه محكم مي شوند و استوانه نگهدارنده روي استوانه اي ديگر در يك جهت هرز مي گردد و در جهت ديگر با خارهايي ثابت مي شود و نيرو را به استوانه زيرينم انتقال مي دهد .

بين دو استوانه ،دو سري ساچمه وجود دارد كه باعث مي شود خودرو در جهت عكس به راحتي بگردد . معمولا براي آسان شدن تعويض دنده ،شكل بعضي دندانه هاي خودرو با بقيه تفاوت دارد .

طبق عوض كن

 نيرويي كه از سيم دنده به طبق عوض كن وارد مي شود ،محل عبور زنجير را (كه مانند راهرويي است ) جابجا مي كند . معمولا براي انداختن زنجير روي طبق بزرگ از نيروي كششي سيم دنده استفاده مي شود و براي انداختن زنجير روي طبق كوچك با تغيير موقعيت دست دنده و شل شدن سيم ،ازنيروي ذخيره شده در فنري كه داخل طبق عوض كن وجود دارد استفاده مي شود .

طبق عوض كن يك بست تنه دارد كه محل قرار گرفتن آن را روي تنه تعيين مي كند . طبق عوض كن داراي دو پيچ تنظيم است كه محدوده جابجايي راهرو طبق عوض كن را تعيين مي كنند و تنظيم درست آنها نقش مهمي در درست كار كردن طبق عوض كن دارد .

شانژمان

 شانژمان علاوه بر تعويض خودروي درگير ،وظيفه كشش زنجير را بر عهده دارد و همين امر باعث شده تا يك فنر ديگر و دو قرقره براي عبور زنجير به دستگاه شانژمان اضافه شود . محل نصب شانژمان يا روي محور چرخ عقب است (كه بابار كردن چرخ باز مي شود) يا درمحل تعبيه شده اي روي شاخه عقب (مشهور به گوشواره) . شانژمان نيز مانند طبق عوض كن داراي دو پيچ تنظيم است .

دسته دنده ها

کار دسته دنده ها ، کنترل شانژمان و طبق عوض كن است و عموما دو نوع هستند :

دسته دنده هاي جفت

این دسته دنده هاي جفت كه در دوچرخه هاي كورسي به كار مي روند ،روي تنه يا كرپي فرمان نصب مي شوند . در اين نوع دسته ها ،تنظيم مكان زنجير روي طبق يا خودرو را دوچرخه سوار انجام مي دهد و به مهارت او وابسته است .

در اين حالت گوش دوچرخه سوار بايد به صداي جابجايي زنجير روي خودرو و طبق، و صدايي كه ناشي از تنظيم نبودن شانژمان يا طبق عوض كن است خيلي حساس باشد ؛زيرا تنظيم غلط منجر به اتلاف انرژي و خوردگي راهرو زنجير ها مي شود .

دسته دنده جدا

در نوع دوم ،دسته دنده طبق عوض كن و دسته دنده شانژمان جدا از هم هستند و در كنار ترمزها ،روي ترمزها يا انتهاي دسته فرمان قرار دارند . دراين نوع ،به علت چرخش پله اي دسته دنده ها نيازي نيست كه دوچرخه سوار آنها را تنظيم كند و با تغيير مكان دسته از يك پله به پله ديگر دنده مناسب را انتخاب مي كند ؛ و تنها در صورتي كه تنظيم آن به هم بخورد ،با شل يا سفت كردن مهره هاي نگهدارنده روكش سيم ، مي توان آنها را تنظيم نمود .

حتما بخوانید:   کمک فنر در دوچرخه های کوهستان

چرخ ها

هر چرخ شامل اجزای لاستيك رويي ،لاستيك تويي ، سوزن باد ،مهره نگهدارنده والف ،مهره نگهدارنده سوزن ، ساچمه سوزن يا كرمك ،حلقه كش داخل حلقه ، پره ها ،سرپره ها ،توپي ،ميل توپ،ساچمه ها،گيوها،مهره هاي نگهدارنده گيو ،واشرها ،مهره هاي نگهدارنده توپي يا ضامن می باشد.

گيو و مهره نگهدارنده

هر دو روي ميل توپ قرار مي گيرند و مهره نگهدارنده گيو از شل و سفت شدن گيو جلوگيري مي كند ؛زيرا اندكي سفتي و شلي گيو روي ساچمه ها باعث خوردگي ساچمه ها ،كاسه هاي ساچمه ها يا خود گيو ها خواهد شد . ميزان سفتي پره ها تعيين كننده اتلاف نيرو در انتقال به زمين است . البته پره ها را نمي توان بيشتر از حد سفت كرد ،ولي پره شل قطعا با عث اتلاف انرژي دوچرخه سوار است . فرق بين چرخ عقب و جلو در قطر ساچمه ها و توپي ها ،طول توپي ها ،شيوه پره بندي و داشتن رزوه روي توپي عقب براي بستن خودرو است.

با اطلاع از اجزای دوچرخه و شناخت درست آن همین حالا دوچرخه مناسب خود را از محصولات کراس چرخ انتخاب کنید.

دستگاه ترمزها

هر كدام از ترمزها شامل دسته ترمز ،كتي ترمز ،روكش سيم ترمز، بستهاي روكش ،سيم ترمز ،اهرمهاي نگهدارنده لقمه ها ، لقمه ترمز ها ، محور نگهدارنده اهرمها و فنر است .

هنگامي كه ترمز مي گيريد سيم ترمز كشيده مي شود و لقمه ها از دو طرف حلقه چرخ را مي گيرند و باعث كم شدن سرت مي شوند . عنگامي كه دسته ترمز را رها مي كنيد ،فنر داخل دستگاه ترمز ،لقمه ها و در نتيجه سيم ترمز را به حالت اوليه بر مي گرداند .
ترمزها هم اینک به دو روش و در دو محل عمل ترمز گیری را انجام می دهند.

عمل انتقال نیرو

  1. توسط سیم
  2. توسط فشار روغن(Hydraulic)

محل عمل ترمز گیری

  1.  بر روی طوقه
  2. صفحه دیسک

نکته قابل توجه در این قطعات ، سفارش سازندگان به بستن پیچها یا خود قطعه به تنه با توجه به فشار لازم بر حسب نیوتن است که توسط دستگاه «تورک سنج» محاسبه می گردد . میزان فشار لازم در کاتولوگ قطعات ذکر شده است . این بدان معنی است که سفت کردن پیچ یا قطعه حد و اندازه دارد و نباید بیش از حد یا کمتر از حد فشار بیاورید .

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *